Dạ quỳnh

 Châm Võ

Đủ nắng hoa sẽ nở nhưng có loài hoa lại đợi khi đêm về mới bung sắc ngát hương đêm. Đó là, Dạ quỳnh – “nữ hoàng của bóng đêm”.

Giữa màn đêm tĩnh mịch, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích tìm bạn thì quỳnh nhẹ nhàng mở môi hoa, xèo những cánh trắng mỏng manh đón sương đêm. Đó là ấn tượng đầu tiên của tôi khi bất chợt thấy quỳnh khoe sắc qua ô cửa sổ. Sáng hôm sau, tôi dậy sớm gọi điện cho cha để khoe nhưng lại hụt hẫng trước những đóa quỳnh hương đã mím chặt môi hoa tự bao giờ.

Cha tôi nói “không sao” nhưng giọng cha tôi trầm hẳn xuống, cảm giác như nỗi buồn tự sâu thẳm trong lòng cha không còn cách nào để kìm nén lại được… Lúc đó, tôi còn là cô bé lớp 5, hoàn toàn không hiểu rằng quỳnh chỉ rực rỡ, quyến rũ một lần rồi sớm mai khi ánh mặt trời thức giấc hoa sẽ lụi tàn, héo úa từ giã cuộc đời. Quỳnh đã làm tròn sứ mệnh của mình trong đêm và giờ đây quỳnh nhẹ nhàng chìm vào giấc ngủ an lành..

Hóa ra, quỳnh chỉ nở một lần trong đêm khoảng vài canh giờ rồi ngủ yên bình trên cành cho đến khi buông mình về với đất mẹ. Có phải vì thế mà quỳnh không bỏ qua một giây phút nào của đời hoa để hiến dâng hương sắc cho nhân gian thưởng lãm? Đóa quỳnh trắng tinh khiết lặng lẽ tỏa hương trong đêm khuya tĩnh lặng. Nhẹ nhàng vén màn đêm như ánh sao trên bầu trời cao rộng. Dù bé nhỏ vẫn lung linh, huyền ảo khiến không có thứ ánh sáng nào che khuất được vẻ đẹp của nó.

Hương quỳnh man mát tỏa vào không gian. Thứ hương thơm dịu dàng, thanh tao được gió đưa thoang thoảng như lời mời gọi côn trùng đêm đến thụ phấn, kết đôi. Như tấm lòng thủy chung của người phụ nữ trong tình yêu đầu được gửi gắm cho người xứng đáng. Như bản slow dịu dàng, đắm say trên tay người nghệ sĩ chơi đàn guitar…sẽ là vô vàn cảm nhận khác nhau của mỗi người khi ngắm quỳnh trong đêm

Ngày ấy, cha tôi đi công tác tận miền Trung rồi mang về một cành như xương rồng. Thả ba lô xuống là cha hì hụi đào hố, trộn đất để trồng. Chẳng biết cây có sống được không mà ngày hôm sau ông xây luôn bốn hàng gạch xung quanh. Vừa làm cha vừa dặn: Cha đi vắng, nhớ tưới cẩn thận cho cha. Quỳnh hoa không khó tính như hoa hồng, cũng không dễ trồng như cúc nhưng chỉ cần hiểu nó cần gì thì chắc chắn sẽ có hoa đẹp.

Cha nói: Quỳnh chịu được cạn không chịu được úng nên mỗi lần tưới, chỉ cần một ca nước là đủ. Nhớ phải dùng cái rá rồi đổ nước lên rá cho nước chảy đều ra khắp bề mặt thì cây mới phát triển được… Cha tôi chăm quỳnh như chăm một người bạn tri kỷ mà với ông có khi còn hơn cả thế! Quỳnh không phụ công cha, mỗi ngày lớn thêm một chút, nhú thêm lá cành. Quỳnh trổ hoa cha vui như có người bầu bạn…

Mẹ tôi vốn quê ở miền Trung vì yêu người đàn ông vùng sơn cước mà mẹ bỏ công việc để theo cha. Như lời cha kể, thì lúc yêu cha trong gia đình không ai đồng ý. Ông bà ngoại tuyên bố từ mặt nhưng cũng không thay đổi được tình yêu của cha mẹ. Mẹ lên Lai Châu cùng cha, bắt đầu một cuộc sống mới.

Cho đến lúc mẹ mất cũng chưa một lần mẹ được mặc váy cưới, được nghe ông bà ngoại chúc phúc. Ngày mẹ mất là ngày tôi ra đời. Là ngày 12 tháng 8 âm lịch. Ngày mà hạnh phúc và đau đớn như nhát dao gắn chặt vào cuộc đời của cha tôi…. Một năm sau, ngày giỗ đầu của mẹ, ông bà ngoại mới tha thứ cho mẹ mà nhận tôi, nhận cha. Nhưng nuôi tôi, chăm sóc tôi thì vẫn một tay cha chu tất. Người đàn ông hơn 30 tuổi đã chịu cảnh “gà trống nuôi con” như cha tôi kỳ thực tôi đã không hiểu vì sao cha lại có thể vượt qua được những khó khăn và sự cô đơn để đợi ngày về đoàn tụ cùng mẹ?

QN11

Những đêm dài vò võ cha ngồi đợi quỳnh hay đợi người về từ giấc mơ? Một tách trà, một bàn gỗ nhỏ, một nén hương, cha ngồi trước hiên từ đầu tối để đợi quỳnh nở. Canh tàn, quỳnh ngủ say cha mới dọn bàn vào nghỉ ngơi. Mỗi năm, có vài bận cha đón quỳnh như thế nhưng dường như ông lại ưu tư nhiều hơn trong những đêm trăng mười hai ngắm quỳnh.

Cha bảo, trăng mười hai không khuyết nhưng lại chưa đầy, quỳnh nở đúng đêm này thì đến hương quỳnh cũng lạ! Ánh trăng nhờ nhờ hắt lên mái tóc đã bạc khiến trái tim tôi cũng thắt lại. Tôi không có ký ức về mẹ nhưng lại luôn đong đầy kỉ niệm cùng cha. Suốt bao năm ông vừa làm mẹ, vừa làm cha, vừa làm bạn song hành cùng tôi trên chặng đường đời. Để tôi trưởng thành, ông như chôn chặt nỗi đau, nỗi nhớ mẹ tôi trong lòng. Chỉ mỗi đêm quỳnh nở, ngồi thưởng quỳnh tôi mới thấy cha như được sống cho mình.

Thuở xưa, Quỳnh hoa gắn liền với tích về vị hôn quân Tùy Dạng Đế, nằm ngủ mơ thấy một loài hoa tuyệt đẹp. Cùng lúc ấy, ở thành Lạc Dương xuất hiện một ánh sáng kỳ lạ nhưng không gây ra đám cháy mà xuất hiện mùi thơm vô cùng quyến rũ.

Sáng hôm sau người dân phát hiện ra trong giếng của một ngôi chùa ở Lạc Dương xuất hiện một loài hoa lạ và hương thơm quyến rũ kia là hương thơm của loài hoa này. Nghe tin, thành Lạc Dương xuất hiện hoa lạ, Tùy Dạng Đế liền đến xem nhưng khi vua đến thì hoa đã tàn, không còn hương thơm nữa. Tức giận, Tùy Dạng Đế cho người nhổ bỏ cây hoa dại trong giếng ấy đi. Từ đấy, loài hoa ấy được dân gian gọi là hoa Quỳnh, chỉ nở một lần vào đêm và tàn khi ánh bình mình thức giấc.

Từ tích cũ, người ta mới thấy, hoa Quỳnh là tượng trưng cho kiếp hồn nhan bạc phận. Nhưng với các quốc gia ở Châu Mỹ, nơi được coi là tổ tiên của hoa Quỳnh thì loài hoa này còn mang ý nghĩa về một tình yêu đầu, thủy chung. Tình yêu ấy được dâng hiến cho người xứng đáng. Vẻ đẹp của Quỳnh tuy sớm nở tối tàn nhưng lại chỉ dành cho người biết thưởng thức cái đẹp và kiên nhẫn đợi chờ.

QN11

Còn với cha tôi, quỳnh chính là hình ảnh của mẹ. Mẹ tôi thích hoa quỳnh. Nhà ngoại có cả một vườn quỳnh khi mẹ còn ở quê. Nhưng lúc mẹ theo cha, ông ngoại vị giận mà chặt không để lại gốc nào…Mãi khi có dịp đi công tác miền Trung, cha mới mang quỳnh về Lai Châu để trồng.

Khóm quỳnh cha trồng giờ đây vẫn còn, cây vẫn vươn lên bám chặt cả vào mái hiên mà cha lại đi xa rồi. Tôi thương nhớ cha nhưng lại thấy vui vì giờ đây cha không phải chịu đựng cô đơn, lẻ loi nữa

Quỳnh vẫn đơm bông mà không cần phải đợi mùa bởi cây đã lớn, hoa cũng nhiều. Cũng như tôi đã lớn, cha có thể yên tâm mà thưởng hoa cùng mẹ ở một thế giới khác. Cuộc sống đầy những lo toan nhưng tôi vẫn khao khát mỗi khi ngắm sắc quỳnh trong đêm.

Châm Võ /

https://tanvanhay.vn/da-quynh/

_______________________

Phù Mỹ - tuổi thơ bỏ lại sau lưng.

Quinhon11

Tôi có một thời gian dài sống và lớn lên ở Qui nhơn, tuổi thơ gắn liền với mảnh đất hiền hoà này, nhưng quê nội tôi thì ở xa hơn, tận dưới quê. (sau nhiều năm giờ tôi không nhớ được chính xác địa danh). Lúc có chút hiểu biết thì đã thấy cả đại gia đình phía nội tôi sinh sống, làm ăn tại quận Phù Mỹ. Nghe nói do ở quê mất an ninh, nên tất cả phải bỏ quê dời lên phố quận. 

Đã nhiều năm tôi không về lại Phù Mỹ, một quận lỵ nhỏ nằm cách QN không xa. Từ Qui nhơn đi qua khỏi Phù Cát một chút là tới. Trước 75, vì gia đình nhà Nội tôi ở đó nên thỉnh thoảng cách một vài cuối tuần Ba tôi lái xe đưa cả gia đình về đó chơi, sáng đi chiều về rất thong thả.

Ngày còn bé tôi đặc biệt yêu thích cảnh đồng quê mộc mạc dù chưa mấy thấu hiểu. Mỗi lần được về Phù Mỹ, khi xe đi qua quốc lộ 1, nhìn những cánh đồng lúa chín nặng trĩu bông, đôi khi gió thổi  mạnh làm đám bông rạp cả về một phía như nhảy múa trông thật đẹp mắt. Những đàn bò nhởn nhơ gặm cỏ, những ao rộng ven bờ đầy vịt, ngan bơi lội, xa xa những mái tranh ẩn hiện, những cột khói trên cao lan tỏa.. Trẻ con thành phố mà thấy những cảnh này thì thích mê tơi, cứ dán mắt vào kính xe mà nhìn.

Thỉnh thoảng thấy một vài hàng kẽm gai, những chốt chận có nhiều lính VNCH đứng gác, nhưng vì còn bé, ham chơi chúng tôi không để tâm và cũng không tìm hiểu. Tuổi thơ chúng tôi được người lớn bao bọc trong bình yên dù người lớn đang phải đối mặt với bất trắc, bất an mỗi ngày, mỗi giờ.

Ở ngay gần chợ quận Phù Mỹ, có đại gia đình phía Nội tôi sinh sống. Chỉ có nhà chú Bốn hơi xa một chút, chứ nhà cô Năm, cô Chín, chú Bảy, chú Tám, mấy chị em ở sát kề nhau, đi bộ qua lại dễ dàng. Chúng tôi mê nhất là nhà chú Tám, lúc đó chú còn độc thân, là quân nhân biệt phái về làm hiệu trưởng một trường trung học trong quận. Bà Nội ở với chú nên mỗi khi về là chúng tôi về thẳng nhà chú.

Đám nhóc tì chúng tôi mê ơi là mê cái chuồng có mấy con bò phía sau nhà, chưa kể đàn gà chọi mà mỗi lần về thằng em tôi quên cả ăn, chỉ mê mẩn ngồi ngắm và loay hoay chơi với chúng. Vườn sau nhà chú Tám cứ như một nông trại thiên nhiên, chim cu, gà , vịt, heo, bò .. thêm mấy bụi tre, mấy đụn rơm thật lớn tha hồ cho chúng tôi chạy nhảy chơi trò cút bắt. 

Tôi nhớ, gần sát nhà chú Tám, có một nhà hàng xóm chuyên làm đường tán. Ngôi nhà mái tranh vách đất thấp lè tè, nhưng ngay gian giữa một chảo đường lớn luôn sôi sục. Thỉnh thoảng chán những trò chơi sau vườn, chị em tôi lân la sang nhà ấy. Thấy lạ mắt với cảnh bà luôn tay quậy chảo đường với một đôi đủa lớn dài, thỉnh thoảng bà lại châm thêm củi. Mỗi lần chúng tôi sang, bà cho mỗi đứa một cục đường, loại vụn không bán được. Trời ơi! dân thành phố mấy khi ăn đuợc đường đen, đường tán, nên đối với chúng tôi nó lạ và ngon lắm, ngon đến nỗi mấy mươi năm sau, bây giờ ngồi viết bài, tôi vẫn còn nhớ như in cái vị ngọt đậm, ngọt dịu của thỏi đường mía..

Bà Nội tôi năm ấy đã lớn tuổi nhưng còn khỏe mạnh, Hể Ba tôi thích ăn món gì là bà đi mua về làm cho Ba ăn. Những món mà chúng tôi thường được ăn khi về Phù mỹ là món nhộng xào xúc bánh tráng nướng và xác đậu chiên cuốn bánh tráng rau sống. Nhất là măng luộc với lá giang chấm mắm cái ăn với cơm thì Ba tôi thích vô cùng.

Những con nhộng vàng ươm, béo ngậy mềm tan trong miệng hồi đó ăn mà đâu biết là con gì, hể ngon thì ăn lấy, ăn để thôi .. Bây giờ biết là con nhộng, một loại sâu tằm, thỉnh thoảng bên này đi chợ thấy họ bán trong ngăn đông lạnh. Nhưng cha mẹ ơi! giờ biết rồi, nhìn là sợ làm sao dám ăn?  có mua về ăn chắc gì đã thấy ngon như ngày ấy!. Xác đậu, không biết ngoài chợ họ bán như thế nào, nhưng khi dọn lên mâm, thấy bà nội tôi chiên từng miếng vuông, hơi xém hai mặt sắp đầy lên một cái mâm lớn, cắn vào cũng mềm tan, béo ngậy, ngọt hậu... kèm theo mâm rau sống có đủ loại rau thơm, rau dại, đọt xoài trong vườn, thêm ít giá sống trắng tươi trộn lẫn. Ở quê, măng tươi là món không hề thiếu trong mỗi mâm cơm, đĩa măng trắng tinh luộc chung với lá giang. Rau măng xắt sợi dòn ngọt thêm vị chua của lá .. gắp một đũa chấm vào chén mắm nêm sủi bọt.. Chu cha, ngon quá xá là ngon luôn, phải nói cơm ăn mấy nồi cũng hết..

Những tưởng cuộc sống êm đềm mộc mạc ấy sẽ được dài lâu, nhưng rồi nước mất, nhà tan... những món ăn năm xưa cũng chìm vào dĩ vãng, đã mấy mươi năm tôi chưa hề được ăn lại, chưa hề sống lại cảnh đầm ấn an vui của một đại gia đình, của một dòng tộc. Hình như những món ăn chân chất ấy khi ăn, phải đúng chỗ đúng nơi, phải có nước chấm quê hương, tâm tư giao hoà với đất trời thì mới cảm nhận được hết cái tinh túy, mặn mòi, thơm ngon của nó.

Sau bao nhiêu lần trốn chạy CS, đại gia đình chúng tôi chẳng còn gì, cơ nghiệp của Ông Bà nội đã tan tành mây khói. Khoảng thời gian 45- 54, ông bà bị đấu tố dữ dội. Nghe nói ông Nội lúc đó làm chức Bang Tá, là một đại điền chủ, hiển hách một thời. Ông mất sau đó không lâu do bệnh tật, do hậu chấn của những trận đấu tố dã man. Mà ác lắm, họ "lập"  bàn hội nghị, bắt vợ con sắp hàng đứng đó chứng kiến. Ông bị đấu tố,đánh đập cho tới lúc như cái xác mềm oặc, mới cho gia đình khiêng về thuốc thang. Ít lâu sau thấy hơi khỏe lại một chút lại kêu ra đấu tố tiếp. Mấy lần như thế không chịu nổi, Ông tôi qua đời.

Chôn cất Ông xong, cả gia đình: Bà nội cùng các cô chú bỏ quê tìm đất sống. Ông cô độc nằm lại một mình trong nấm mồ hoang lạnh. Con cháu không dám về thắp nhang, có chăng thoảng hoặc, thình lình chú Tám liều mình về thắp cây nhang, nhỗ vội cỏ dại rồi rời đi ngay lập tức. Thời đó Diêm Tiêu thuộc vùng tranh tối tranh sáng, ban ngày quốc gia, ban đêm cộng sản. Tuy vậy ban ngày cộng sản nằm vùng dày đặt, vẫn có thể mất mạng bất cứ lúc nào.

Thời gian qua, lâu rồi Bà nội cũng đã mất, các Chú, các Cô cũng như Ba tôi nay đều đã già, ai cũng như đợi ngày đoàn tụ cùng Ông Bà nội. Hôm tôi về có ghé qua Phù Mỹ, hỏi thăm đường chạy xuống Diêm Tiêu thăm mồ mả ông. Thật tình, lòng xót xa khi thấy nấm mồ ông hiu quạnh, chơ vơ. Ông nằm một mình ngay trên đất nhà, nhưng nay đã thuộc về người khác. Người cháu xa, mang cùng họ Đỗ đang sống ở đó và việc chăm sóc nấm mồ của Ông được giao cho người này. Mỗi năm các cô chú gửi tiền về biếu xén. 

Vì được báo trước, có lẽ biết tôi sẽ ghé nên mộ Ông hôm đó được quét vội một lớp vôi mới, thêm hai chậu bông vạn thọ cằn cỗi để kế bên cho có vẻ ngày tết ... dù vậy tôi vẫn cảm được nỗi quạnh hiu của Ông, thương Ông mà ứa nước mắt.

Cũng đã có lúc các Chú, Bác có ý định dời mộ ông vào miền nam, nhưng rồi nghĩ lại, có lẽ Ông yên vui hơn trên mảnh đất nhà, nơi chôn nhau cắt rún, nơi Ông một đời gầy dựng cơ nghiệp, ruộng vườn. Hơn nữa các nghĩa địa thành phố trong miền nam, sau 75 cứ bị giải toả, di dời để chính quyền lấy đất bán cho nước ngoài, hay lập các công trình lấy tiền chia nhau. Do vậy cuối cùng mộ Ông vẫn còn ở đó.

Sau 75, toàn bộ gia đình các Cô Chú lại một lần nữa tha phưong, bỏ nhà cửa tài sản thay tên đổi họ mà thoát lấy thân, nghe nói tại địa phương lúc đó có dựng tấm bia căm hờn dòng họ Đỗ. Năm ấy về thăm mộ Ông, có ghé qua Phù Mỹ, tôi cũng muốn xem thử tấm bia căm hờn kia viết những gì? nhưng tìm không thấy, hay có lẽ đã không còn. 40 năm rồi còn gì nữa, dù bia miệng, hay bia đá chắc cũng đã bị sự thật xói mòn nếu có. 

Chiếc mặt nạ đã bị lật, lớp phấn son nhem nhúa đã trôi, những tấm áo phường tuồng cũng đã mục. Sự thật đã phơi bày rành rành... Giờ biết ai căm thù ai đây?.

Quinhon11 - February 15, 2016

_________________

THẢ LỜI VÔ NGÔN

  Hạ anh

Hạ Anh

Thả buồn theo lá thu phai,

Thả thơ về với chân mây cuối trời.

Thả lo âu, thả mệt nhoài,

Thả nhành sương khói bên đời bão giông.

Thả tình vê lại hư không,

Thả luôn mộng mị vào mông mênh đời.

Thả hồn theo ánh xuân tươi,

Thả tâm thanh tịnh, thả lời vô ngôn…

Hạanh.05.02.26

https://www.facebook.com/nguyen.thuy.hanh.161783

________________________

Tản Mạn Tháng Sáu

 Trương Hữu - HIEN YUKEN

Tháng Sáu. Những buổi chiều tan sở, tôi thường lái xe trên xa lộ Storrow Drive, con đường chạy dọc theo dòng sông Charles thơ mộng. Sông uốn cong, mềm mại như một nét cọ vẽ nên ranh giới tự nhiên giữa hai thành phố Boston và Cambridge. Bên này là những tòa nhà kính hiện đại lấp lánh dưới nắng; bên kia là những hàng cây xanh rợp bóng và những thảm cỏ trải dài ven bờ.

Các bác sĩ, đây là lý do vì sao bệnh nhân của chúng ta đang dùng ChatGPT

 Doctors, This Is Why Our Patients Are Using ChatGPT

Đây là một bài viết đăng trên New York Times của một bác sĩ vừa là Giáo sư của đại học nỗi tiếng Columbia. Xin trân trọng chia sẻ:- Minh Hân Phan

——————————————

Doctors, This Is Why Our Patients Are Using ChatGPT

Các bác sĩ, đây là lý do vì sao bệnh nhân của chúng ta đang dùng ChatGPT

By Helen Ouyang

Dr. Ouyang is an emergency physician and an associate professor at Columbia.

May 24, 2026

Nước Gạo Rang

 Bí Bếp

Tôi tuy cũng đã có chút tuổi, nhưng sức khỏe tổng quát thì còn tương đối “ok Salem”. Chỉ có điều, cái hệ thống tiêu hóa của tôi thì từ nhỏ tới lớn vốn đã chẳng được yên thân cho lắm.

Quà vặt tuổi thơ

Trang Nguyên

Cận cảnh một quầy bánh mì 
ở Sài gòn 1970 

Nhớ nhất là món bánh mì thịt ba rọi giá 5 đồng một ổ. Sau bao nhiêu năm cuộc sống có thêm nhiều món ngon vật lạ, lại hỏi mấy thứ quà vặt cỏn con ngày ấy còn ngon không. Ai cũng bảo, ngon quá đi chớ. Nó ngon từ trong nỗi nhớ!