Mất ngủ kéo dài ở người cao tuổi: Đừng xem nhẹ những đêm trằn trọc

Mất ngủ ở người cao tuổi không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi vào sáng hôm sau mà còn có thể làm trầm trọng bệnh nền, suy giảm trí nhớ và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.

Sau tuổi 60, chất lượng giấc ngủ thường thay đổi theo hướng ngủ ít hơn, dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó duy trì giấc ngủ liên tục. Tuy nhiên, tình trạng mất ngủ kéo dài ở người cao tuổi không nên được xem là hệ quả tất yếu của lão hóa, bởi phía sau những đêm khó ngủ có thể là bệnh lý, thuốc điều trị hoặc sự rối loạn nhịp sinh học.

Vì sao người cao tuổi dễ bị mất ngủ?

Theo BS.. tình trạng mất ngủ ở người lớn tuổi do nhiều yếu tố cấu thành. Phần lớn liên quan đến lão hóa thần kinh, bệnh mạn tính, thuốc điều trị và sự thay đổi thói quen sinh hoạt.

Khi tuổi tác tăng, các vùng điều hòa giấc ngủ của não bộ suy giảm hoạt động, quá trình dẫn truyền tế bào thần kinh bị ảnh hưởng. Gốc tự do tích lũy theo thời gian có thể gây tổn thương mạch máu, làm giảm lưu thông máu và oxy lên não, khiến giấc ngủ nông hơn, dễ tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm.

Bên cạnh đó, đau xương khớp, tiểu đường, hen suyễn, Alzheimer, tăng huyết áp, hội chứng chân không yên và ngưng thở khi ngủ cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn nhiều lần. Một số thuốc chống trầm cảm, thuốc chứa corticosteroid hoặc việc dùng nhiều loại thuốc cùng lúc cũng gây khó ngủ ban đêm nhưng buồn ngủ quá mức vào ban ngày.

Thói quen ngủ trưa quá lâu, giờ giấc sinh hoạt thất thường, ít vận động, thiếu ánh nắng tự nhiên và giảm giao tiếp xã hội cũng làm rối loạn chu kỳ thức - ngủ. Ở phụ nữ sau mãn kinh, bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm do suy giảm nội tiết cũng là yếu tố khiến chất lượng giấc ngủ suy giảm.

Mất ngủ kéo dài gây ảnh hưởng sức khỏe

Mất ngủ kéo dài ở người cao tuổi không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng. Ngoài ra, tình trạng này còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống và gây khó khăn trong việc kiểm soát bệnh nền.

Người cao tuổi thường thức dậy trong trạng thái uể oải, thiếu tỉnh táo, giảm năng lượng và có thể buồn ngủ không kiểm soát vào ban ngày. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài cũng dễ làm tinh thần sa sút, đồng thời gia tăng cảm giác thèm ăn, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

Đáng lưu ý, mất ngủ kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ mắc hoặc diễn tiến nặng hơn của nhiều bệnh lý như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Với người đã có bệnh nền, giấc ngủ kém còn có thể khiến triệu chứng khó kiểm soát, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Không dừng lại ở thể chất, mất ngủ kéo dài còn tác động đến trí nhớ và khả năng nhận thức. Người cao tuổi có thể khó tập trung, suy giảm trí nhớ, trường hợp nghiêm trọng có thể xuất hiện rối loạn nhận thức hoặc ảo giác. Vì vậy, không nên xem những biểu hiện này đơn thuần là dấu hiệu bình thường của tuổi già.

Làm gì để cải thiện mất ngủ ở người cao tuổi?

Để hạn chế mất ngủ, người cao tuổi nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định, tránh ngủ ngày quá nhiều, đồng thời tăng cường vận động phù hợp vào ban ngày. Không gian nghỉ ngơi cũng cần được tối ưu để tạo cảm giác thư giãn và thuận lợi cho giấc ngủ.

Việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền, rà soát thuốc đang sử dụng với bác sĩ và duy trì giao tiếp xã hội cũng cần được chú ý. Đồng thời, người cao tuổi có thể bổ sung một số dưỡng chất thiên nhiên như việt quất và bạch quả để hỗ trợ trung hòa gốc tự do, góp phần cải thiện giấc ngủ.

Nếu đã áp dụng nhiều biện pháp nhưng tình trạng mất ngủ vẫn kéo dài, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Thần kinh để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp. Việc tìm đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng hơn việc chỉ cố gắng “ngủ bù” sau những đêm trằn trọc.

Tác giả: Thu Hà 

_________________

Cá kho… lạt

Bí Bếp

Cá kho là một trong những món ăn mà mình có thể gọi là… thuần Việt. Bởi trong bữa cơm của người Việt, từ quê ra tới phố, hình ảnh nồi cá kho hay dĩa cá kho gần như lúc nào cũng có mặt trên mâm cơm.

Với những người xa quê, chỉ cần nhắc tới cá kho thôi là lòng đã thấy nao nao. Đâu cần mâm cao cỗ đầy, nhiều khi chỉ một bữa cơm bình thường, trên bàn có dĩa cá kho, có chén cơm nóng, vậy là cả nhà quây quần bên nhau, vừa ăn vừa kể chuyện trong ngày. Cái không khí sum họp thân tình đó, người xa quê muốn tìm lại… đâu phải lúc nào cũng có.

Cá kho thì có nhiều kiểu: kho khô, kho có nước, kho mặn, rồi kho lạt. Miền ngoài thường gọi là kho mẵn hay kho ngót, còn ở miền Tây mình thì gọi chung là kho lạt. Cách kho coi vậy chớ cũng không khác nhau bao nhiêu. Chỉ có điều trong Nam, các bà nội trợ thường dùng thêm nước dừa Xiêm để món cá có vị ngọt thanh, ăn rồi còn đọng lại nơi đầu lưỡi.

Kho lạt căn bản cũng đơn giản lắm: nước mắm, nước màu, hành, tỏi, ớt, thêm chút nước dừa Xiêm. Ướp cá cho thấm, rồi kho tới khi cá vừa chín tới, nước kho còn xâm xấp là được. Ở miền Tây, dĩa cá kho lạt mà có thêm mớ xoài non bằm sợi ăn kèm thì mới thiệt đúng điệu. Vị cá đậm đà, nước kho ngọt thanh, thêm cái chua chua giòn giòn của xoài non, ăn với cơm nóng hết nồi hồi nào không hay.

Mùa nước nổi ở xứ mình mới bắt đầu. Đây cũng là mùa cá theo con nước trở về đầy ắp: cá linh, cá lăng, cá mè vinh, cá hú, cá dứa, cá nâu, cá lóc… Bao nhiêu thứ cá, thứ nào đem kho lạt cũng ngon. Nhưng ở vùng sông Tiền kéo xuống tới sông Cổ Chiên, có một loại cá mà những người đi xa thường hay nhớ tới. Đó là cá cóc.

Cá cóc có thể coi là một món “đặc sản” của miền sông nước. Nó cũng có họ với cá chép, nhưng thường chỉ sống ở những nơi dòng nước chảy mạnh. Cá hay tụ lại kiếm ăn ở mấy ụ chân cầu, chỗ nước chảy xiết. Cá cóc có hàm răng khá bén, câu không khéo là nó cắn đứt dây cước rồi tẩu mất tiêu.

Mấy loại cá khác thường phải đánh vảy, còn cá cóc thì ngược lại, phải để nguyên vảy kho mới ngon. Hồi trước, ở khu Vũng Liêm, Măng Thít, dân đi chài có khi bắt được cá cóc lớn tới tám, mười ký. Còn bây giờ cá hiếm hơn nhiều, bắt được con chừng hai, ba ký là mừng rồi.

Nghe đâu bên cù lao An Bình cũng có người nuôi cá cóc, nhưng tôi chưa mua qua lần nào. Ở quán Tân Tân, Vĩnh Long, họa hoằn lắm mới có món cá cóc kho ngót, mà thường là cá do dân câu bắt được trên sông Tiền đem vô bán.

Xa quê rồi mới thấy, nhiều khi nhớ không phải món gì cao sang. Chỉ cần nhớ một nồi cá kho lạt, dĩa xoài non bằm sợi, chén cơm nóng và tiếng người nhà rôm rả bên mâm cơm… vậy thôi mà thương quê dữ lắm.

Bí Bếp

_________________

Cách làm hoa đu đủ đực ngâm mật ong để được lâu

Hoa đu đủ đực thường được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian. Loại hoa này được thu hoạch từ cây đu đủ đực, loại không ra quả. Hoa đu đủ đực chứa các hợp chất thực vật như flavonoid, saponin và polyphenol, có đặc tính chống oxy hóa và một số hoạt tính sinh học.

Trong khi đó, mật ong có vị ngọt tự nhiên, được sử dụng thay thế đường trong một số trường hợp và còn được xem là bài thuốc dân gian có tác dụng làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm ho, đặc biệt là ho về đêm ở một số trường hợp.

Hoa đu đủ ngâm mật ong được coi là một bài thuốc dân gian mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cách tự làm hoa đu đủ ngâm mật ong tại nhà chỉ với vài bước đơn giản.

Người ta thường ngâm hoa đu đủ đực với ngâm mật ong thường để làm làm dịu cảm giác ngứa rát họng, khó chịu khi ho.

Chuẩn bị nguyên liệu

-  200g hoa đu đủ đực tươi hoặc khô.

-  500 ml mật ong nguyên chất.

-  Lọ thủy tinh sạch, khô, có nắp kín.

-  Lượng hoa và mật ong có thể điều chỉnh cho phù hợp, miễn sao hoa đu đủ được ngâm ngập trong mật ong.

Sơ chế hoa đu đủ đực
Hoa đu đủ đực cần được nhặt bỏ lá úa, hoa dập hoặc những phần bị hư hỏng. Rửa hoa với nước sạch để loại bỏ bụi bẩn rồi để thật ráo nước. Phải đảm bảo hoa đã khô hoàn toàn trước khi ngâm. Nếu hoa còn dính nước, thời gian bảo quản sẽ không lâu.

Với hoa khô, nên chọn loại được sơ chế và bảo quản đúng cách, không có dấu hiệu ẩm mốc.

Lọ thủy tinh và các dụng cụ dùng để ngâm cũng cần được vệ sinh sạch sẽ, trụng nước sôi để khử trùng, để khô hoàn toàn rồi mới sử dụng.

Tiến hành ngâm hoa đu đủ với mật ong
Cho hoa đu đủ đực đã sơ chế vào lọ thủy tinh và từ từ rót mật ong vào sau. Dùng đũa hoặc thìa sạch nhấn nhẹ để hoa ngập hoàn toàn trong mật ong, không để hoa nổi lên trên bề mặt và tiếp xúc với không khí.

Đậy kín nắp lọ và để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Trong quá trình ngâm, cần quan sát tình trạng hỗn hợp.

Nếu xuất hiện nấm mốc, mùi lạ hoặc dấu hiệu lên men bất thường, không nên tiếp tục sử dụng.

Ngâm ít nhất 10-15 ngày hoặc lâu hơn (trên 30 ngày) là có thể đem ra sử dụng. Ngâm càng lâu, các hoạt chất trong hoa hòa tan vào mật ong, hiệu quả càng cao.

Nếu giữ ở nơi khô ráo, thoáng mát, sạch sẽ, hoa đu đủ đực ngâm mật ong có thể để được từ 6 tháng đến 1 năm.

Cách sử dụng hoa đu đủ đực ngâm mật ong
Tùy theo độ tuổi cũng như tình trạng sức khỏe, mỗi người có thể sử dụng hoa đu đủ đực ngâm mật ong với liều lượng khác nhau. Người lớn có thể lấy 1-2 thìa cà phê hỗn hợp mỗi lần, dùng 2-3 lần/ngày sau khi ăn.

Trẻ nhỏ trên 1 tuổi có thể dùng 1 thìa cà phê nhỏ hoa đu đủ ngâm mật ong hòa với nước ấm. Để trẻ ngậm và nuốt từ từ.

Trẻ dưới 1 tuổi không nên sử dụng mật ong.

Ngoài cách uống trực tiếp, pha với nước ấm, bạn có thể lấy mật ong hoa đu đủ đực pha loãng với nước ấm rồi dùng để súc miệng trong 3-5 ngày liên tục. Cách này giúp giảm triệu chứng ho và rát họng.

Một số lưu ý khi làm hoa đu đủ đực ngâm mật ong
Hoa đu đủ đực ngâm mật ong mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng không nên dùng quá nhiều. Mỗi ngày chỉ dùng tối đa 3 lần với tổng lượng mật ong không quá 50ml.

Mật ong có giá trị dinh dưỡng cao nhưng cũng chứa nhiều đường, người bị tiểu đường, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên thận trọng khi sử dụng. Tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ về cách dùng phù hợp.

Tác giả: Bích Loan 

___________________

Mưa Qua Miền Ký Ức

Written by Hữu Hiền, Trương

https://www.facebook.com/share/p/18s5SGATqc/

Tập tản văn "Mưa qua miền ký ức" của tác giả Trương Hữu Hiền là những trang viết đầy xúc cảm, kết nối những mảnh ghép thời gian suốt hơn nửa thế kỷ. Qua hình ảnh biểu tượng của những cơn mưa, tác giả dẫn dắt người đọc trở về với ký ức tuổi thơ tại Đà Nẵng, những năm tháng học trò hồn nhiên và biến động lịch sử dữ dội năm 1975. "Mưa qua miền ký ức" tái hiện chân thực hành trình di cư, cuộc sống tị nạn đầy gian truân nhưng cũng ấm áp tình người trên đất Mỹ. Những câu chuyện về thầy cô, bạn cũ và những kỷ niệm đời thường không chỉ là lời tri ân quá khứ mà còn tôn vinh lòng nhân ái và khát vọng tự do của một thế hệ. Cuốn sách như một nhành hoa trắng tưởng niệm những người đã nằm lại và là món quà tinh thần giá trị dành cho thế hệ mai sau.

Trương Hữu Hiền - "Mưa qua miền ký ức"

Trương Hữu Hiền
https://www.facebook.com/share/p/1LaQPHBo9F/

Gom lại được 31 bài viết mà mình ưng ý, rồi viết xong vài dòng tựa cho cuốn "Mưa qua miền ký ức", tôi chợt nghĩ: đã là một tập tản văn thì cũng nên có đôi lời giới thiệu của một người chuyên viết lời bình thật cừ.

Trong trí tôi bật lên ngay hình ảnh một người bạn bên xứ Phù Tang, người đã từng cùng tôi trên một chuyến vượt biển hơn 40 năm về trước. Tôi nghĩ ngay đến anh An Hải, một phần vì vốn thán phục lối bình thơ của anh, một phần vì trước đây tôi từng đọc những lời anh Vũ Đăng Khuê viết về anh.

Mắm tôm _ “người thì xua đuổi, kẻ lại thèm thuồng”

Mắm tôm: Thứ đồ chấm gây mâu thuẫn bậc nhất trong ẩm thực Việt Nam. Người nghĩ đến nó với cái nhăn mũi khe khẽ vì cái mùi quá nồng. Người nghĩ đến nó bằng một sự thèm thuồng, với cả một danh sách những món ăn mà nếu thiếu đi mắm tôm, hương vị sẽ chẳng còn trọn vẹn.

4 DẤU HIỆU “LÃO HÓA” CỦA TÂM HỒN KHIẾN CHÚNG TA GIÀ ĐI NHANH CHÓNG

 

Theo thời gian ai rồi cũng sẽ phải già đi, thế nhưng có những người mặc dù bề ngoài còn rất trẻ, nhưng tâm hồn lại già nua, cằn cỗi. Điều này cũng đồng nghĩa với việc người đó đã đánh mất đi niềm đam mê của chính mình, trở thành nô lệ cho cuộc sống.