Thursday, June 4, 2026

THẠCH LÀM TỪ LOÀI CÂY QUÝ Ở ĐÀI LOAN

Thạch Aiyu (愛玉凍) được làm từ hạt của loài cây quý thuộc họ dâu tằm Ficus, sinh trưởng trên những vùng núi cao 1.000 m.

Một trong những món tráng miệng thanh mát và độc đáo của Đài Loan phải kể đến thạch Aiyu, tên tiếng Việt là thạch bông cỏ. Aiyu nguyên chất không chứa đường, ít calo và giải nhiệt hiệu quả nên còn được mệnh danh là "thánh phẩm" mùa hè, có thể kết hợp uống cùng trà sữa, nước trái cây... hoặc ăn trực tiếp với hỗn hợp mật ong, nước cốt chanh và đá bào.

Cái tên Aiyu (Ái Ngọc) bắt nguồn từ chính loại hạt làm nên món thạch này. Hạt Ái Ngọc còn có tên Ngọc chỉ, là một biến chủng của sắn dây, thuộc họ dâu tằm Ficus. Aiyu sinh trưởng ở những ngọn núi cao trên 1.000 m so với mặt nước biển, là sản vật của xứ Đài và là cây dây leo quý của thế giới, thường sống bám trên vách đá hoặc trên cây gỗ của rừng thứ sinh. Mà hiện tại nhiều nơi có độ cao thấp hơn cũng đã canh tác nhân tạo được.

Quả Aiyu cái cho hạt
Bề ngoài quả Aiyu trông tựa quả xoài xanh, chia làm quả đực và quả cái. Trong quả cái có chứa khoảng 20.000 bông hoa nhỏ quấn chặt lại với nhau. Đặc biệt, người ta đã khám phá ra bên trong quả Aiyu đực chính là nơi cư trú của rất nhiều con ong nhỏ. Chúng khoan vô số lỗ nhỏ dưới đáy quả, bò ra bò vào, rồi bò sang quả cái để thụ phấn cho những bông hoa nhỏ bên trong, sau đó kết thành một quả nhỏ, gọi là "quả gầy" hay "ngọc ái tử" (hạt Ái Ngọc) cũng chính là nguyên liệu dùng làm thạch. Quả đực vì vậy còn gọi là quả "Trùng anh", và không được dùng để làm thạch Aiyu.

Chính vụ thu hoạch quả Aiyu kéo dài từ tháng 8 đến tháng 12. Sau khi hái quả cái về, người ta gọt bỏ vỏ ngoài, bổ đôi và lộn ngược lại để phần hạt lộ ra ngoài, đem hạt ấy phơi khô là có được thành phẩm. Trong hạt Aiyu có chất keo, khi chà xát trong nước lạnh sẽ giải phóng pectin làm nước cô dính và đông lại thành thạch. 

Quả Aiyu cái đã được lộn ngược
để lộ ra phần hạt bên trong
Thạch Aiyu tự nhiên có tính thấm nước và rất mềm, khi ăn vào miệng sẽ lập tức tan chảy. Màu thạch vàng nhạt, bề mặt hạt còn các sợi tơ nhỏ sót lại nên nhìn có vẻ hơi đục. Ngoài ra thạch Aiyu thật sự sau khi đun nóng sẽ không bị tan chảy, giúp phân biệt với loại thạch tổng hợp làm từ bột Aiyu, gặp nóng liền tan.

Cũng như những món ngon khác, thạch Aiyu cũng có nguồn gốc của nó gắn liền với những câu chuyện, những giai thoại thú vị. "Sự tích" Aiyu được cho là xảy ra vào khoảng thế kỷ 19, kể về một thương nhân buôn trà trong lúc dừng chân nghỉ ngơi ở núi Đào Viên thì tình cờ phát hiện những miếng thạch trong veo, đang nổi lững lờ trên dòng suối gần đó, nếm thử thì thấy chúng có vị thanh mát lạ lùng. Thương nhân đảo mắt nhìn quanh và phát hiện những cây leo có trái màu tím nổi bật, bèn hái nó rồi vò thử trong dòng nước suối đang nhẹ chảy. Dòng nước chảy qua tay nhưng cảm giác rin rít hơi dính cứ còn ở lại. Ông cho rằng nó hẳn là nguyên liệu đã tạo nên những miếng thạch nhỏ trôi nổi trên dòng nước kia, bèn mang về, chế biến thử và đã thành thạch. Để tăng thêm hương vị, ông còn thêm mật ong và chanh khiến nó trở thành một món giải khát độc đáo mà ai cũng thích. 

Thạch Aiyu dẻo, mềm và mát lạnh, kết hợp cùng mật ong và nước cốt chanh tạo nên hương vị chua ngọt hấp dẫn.

Thương nhân đã đặt tên cho loại cỏ mình mang về là Aiyu (Ái Ngọc), theo tên cô con gái cưng của ông.

Nhờ sự tinh khiết, thanh mát và công dụng giải nhiệt tuyệt vời mà món thạch Aiyu đã trở thành thức quà mùa hè được ưa chuộng trên toàn Đài Loan, cũng như nhiều nơi khác ngoài hòn đảo xinh đẹp này. Giá của hạt bông cỏ cũng vì thế mà tăng mạnh hơn, một hecta có thể thu hoạch được 400-500 kg bông. Mỗi kg có giá khoảng từ 700 TWD, xấp xỉ 577.000 đồng ở thời điểm hiện tại.

Yến Nhi tổng hợp
Theo: VNExpress

_________________

Wednesday, June 3, 2026

BÁNH TRỨNG THẰN LẰN - MÓN XUẤT PHÁT TỪ HOÀNG GIA THÁI LAN

Món bánh trứng thằn lằn
Bánh trứng thằn lằn gây tò mò thực chất là món ngọt hoàng cung, làm từ nhân đậu xanh, vỏ chiên giòn, kết hợp vị mặn ngọt giống trứng thằn lằn.

Tương truyền, vua Rama I (1782–1809) thèm thưởng thức trứng thằn lằn nướng ăn kèm măng cụt - món được xem là đặc sản vương giả lúc bấy giờ. Tuy nhiên, vì không đúng mùa, việc tìm trứng bất khả thi. Khi ấy, Chao Chom Waen - một phi tần nổi tiếng khéo tay đã nghĩ ra cách thay thế. Bà dùng bột nếp nặn thành những quả "trứng" nhỏ, nhồi nhân đậu xanh, chiên vàng giòn rồi lăn qua đường và muối để tái hiện hương vị béo bùi, mằn mặn giống như trứng thằn lằn thật.

Vua Rama I (1782–1809)
Món ăn được dâng lên cùng măng cụt và khiến nhà vua vô cùng ưng ý. Từ đó, món bánh trở thành món khoái khẩu trong hoàng cung và được đổi tên thành Khanom Khai Hong, tức "bánh trứng thiên nga". Cách gọi mới giúp món bánh thoát khỏi sự ngần ngại của người thưởng thức, đồng thời vẫn giữ được giá trị gắn liền với giai thoại cung đình.

Theo thời gian, món bánh này không chỉ giới hạn trong cung đình mà xuất hiện ở nhiều chợ truyền thống và tiệm bánh trên khắp Thái Lan. Người dân và du khách có thể tìm thấy nhiều biến thể, nhưng điểm chung vẫn là sự kết hợp vị ngọt, mặn và giòn đặc trưng của ẩm thực Thái.

Bánh trứng thằn lằn không chỉ là một món ăn mà còn là minh chứng cho sự sáng tạo trong văn hóa ẩm thực Thái Lan. Từ một giải pháp thay thế nguyên liệu, món bánh đã trở thành di sản ẩm thực được lưu giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.

Tuấn Anh (Theo The National)

___________________________

Tuesday, June 2, 2026

Khi Ta Già Đi..

 Khi ta già đi, ta sẽ không nhắc nhở con cháu về một điều gì đó quá cũ, rót vào tai chúng mãi một câu chuyện xa xưa, hay dặn dò chúng những điều hết sức lạc hậu. Cho dù nói nhiều hay ít thì con cháu nó vẫn cho rằng, đó chỉ là lý lẽ vớ vẩn của người già.

Khi ta già đi, ta học cách buông tay, ta chẳng cần phải nghĩ ngợi những người trẻ mỗi ngày nó lướt qua đời ta một cách nhẹ nhàng như thế nào, ta chỉ mong mình đủ sức để tự nấu một món ăn ngon, đủ sức để tự tắm rửa hàng ngày, ta cũng không câu nệ mọi ngóc ngách trong nhà đều phải tinh tươm sạch sẽ, mà chỉ chú ý đến sức khỏe của bản thân mình, nhằm giảm bớt áp lực cho con cháu khi phải chăm sóc ta.

Khi ta già đi, ta cũng mong trời thương, nằm xuống, nhắm mắt một phát là đi ngay. Bởi ta đã nhìn thấy nhiều cảnh đau lòng xảy ra khi con cái chăm sóc cha mẹ già. Có nhiều chuyện bấy lâu nay ta cứ nghĩ nó chỉ có trong văn học thời hiện thực phê phán, nhưng không, nó vẫn được diễn ra trong cuộc sống thường nhật. 

Mà nghĩ đi rồi cũng nghĩ lại, thực ra thì con cái ai cũng tốt và có hiếu với cha mẹ cả thôi, nhưng khi bố mẹ trở thành gánh nặng hàng ngày, nhiều ngày thì tình cảm sẽ mai một dần đến mức không còn thấy thương yêu nữa, chỉ còn thấy chịu đựng, thấy khổ sở, nhất là con rể hoặc con dâu và các cháu, những người không trực hệ, không được ông bà trực tiếp đẻ ra.

Và khi ta già đi, ta muốn chẳng nợ nần gì nhau trong cuộc đời này, chỉ cần được an yên, bởi ta nghĩ bất cứ ai, cho dù một thời trẻ hoài bão, ngang dọc, vội vã, và rồi cũng đến lúc già, chỉ cần hai chữ an yên mà thôi.


________________________

Monday, June 1, 2026

ĐỪNG BẮT TÔ PHỞ GÀ GÁNH CẢ NGÀN NĂM VĂN HIẾN

BÍ BẾP

Dạo gần đây, thỉnh thoảng tôi đọc được vài bài viết nghe rất “lên đời” về văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực ở miền ngoài. Nào là ca sĩ miền Bắc có vẻ hợp với nhạc thính phòng hơn, còn ca sĩ miền Nam thì hình như chỉ chuyên trị bolero, nhạc sến, nhạc mùi. Rồi lại có những lời quảng cáo nghe rất trang trọng, kiểu như “Phở gà Hà Nội, nét di sản tinh tế của đất Kinh kỳ.” Thoáng đọc qua thì thấy chữ nghĩa rất có mùi văn hóa, bay lượn như khói trầm trong đình làng. Nhưng ngẫm kỹ, cũng nên thong thả một chút, kẻo tô phở gà chưa kịp nguội mà đã bị bắt đội mão “di sản”, mặc áo “ngàn năm văn hiến”, rồi đứng nghiêm chào lịch sử.

Sunday, May 31, 2026

Ở Lại Mỹ Hay Trở Về VIỆT NAM Khi Về Già ?

Có lẽ đây là một trong những câu hỏi khiến nhiều người Việt xa xứ trăn trở nhất khi bước vào tuổi xế chiều. Sau bao năm tháng bôn ba, làm việc, gây dựng cuộc sống nơi đất khách, đến một lúc nào đó, người ta lại tự hỏi : “Mình nên ở lại Mỹ hay trở về Việt Nam để sống những năm tháng còn lại ?”.

Friday, May 29, 2026

Nội tạng cấy ghép không chỉ là “nội tạng”

Diễn viên múa chuyên nghiệp người Mỹ Claire Sylvia do mắc bệnh tăng áp động mạch phổi nguyên phát, vào năm 1988 khi 47 tuổi đã phải trải qua ca phẫu thuật cấy ghép tim phổi. Không lâu sau ca phẫu thuật, bà rất muốn uống bia, thích ăn một số thực phẩm như kẹo sô-cô-la, ớt chuông xanh và gà rán KFC, mà những thực phẩm này trước đây bà chưa bao giờ động tới. 5 tháng sau ca phẫu thuật, bà còn mơ thấy mình rất thân thiết với một thiếu niên cao gầy, tóc đỏ có tên viết tắt là Tim L., trong cõi u minh bà biết rằng cậu ấy chính là người hiến tặng trái tim. Đáng mừng là sau khi bình phục, bà đã lấy lại được sức sống trong thế giới khiêu vũ.

Thursday, May 28, 2026

MA LÀ GÌ? KHOA HỌC ĐÃ CÓ CÂU TRẢ LỜI

Hình ảnh đốm ma trơi lập lòe gieo rắc nỗi sợ hãi và tò mò trong suốt hàng thế kỷ (Ảnh: Getty)

Ma trơi từng là biểu tượng của linh hồn và sự ám ảnh. Nhưng dưới lăng kính khoa học hiện đại, đó có thể chỉ là một hiện tượng vật lý hiếm gặp.